‘Joosje is vot!!!’
Ik huil deur woagenwied open en Salomon Vrijdag waaide noar binnen. Hai zag der verwilderd oet. t Gierde boeten. n Westerstörm was t eerste taiken dat zummer doan was en dat boeten haarst zien prelude gaf. t Haar mie verwonderd dat deurbel ging. Wel ging der nou oet om n dikke tak op kop te kriegen?
Ik luit mien verwaaide kammeroad en neef in woonkoamer en gaf hom n theedouk.
Hai dreugde zien hoar en muik bril schoon.
‘Wat is der nou?’
‘Joosje, ze is vot. Ik kin heur naargens vinden. t Male wief geft ons wat te doun.
Ik bin overaal aal west en ik wait t nait meer. Hest doe nog wat van der heurd?’
Ik schudkopte. Nee, dat haar ik leste doagen zeker nait. Joosje was n volwassen vraauw. n Vraauw op leeftied, dij op zukzulf was. Altied aal west.
‘Ik bin heur nog bie supermaart tegenkommen, mor dat was zeker al dingsdag.
Het ze niks tegen die zegd den?’
Salomon ging zitten en zweeg. Ik huil t kovviezetmechien oet kaast en muik hom en mie n kop kovvie. Hai swaart mit veul sukker.
‘Nou ja, ze is aal wel voaker wegwest en dat kraait ze ook ja altied. Op n dag den vlaig ik. Den vlaig ik vot. Den vlaig ik noar t zuden. En den rust ik pas as ik in Gibraltar bin.’ Ik dee Joosje noa, mor Salomon kon der nait om lagen. Hai zat doeknekt in stoul en ruirde in zien kovvie. Zo laank, dat schoemloag verdween en der swaarte joegel overbleef.
‘Nou kom op den, den goan we kieken bie heur thoes. Meschains is ze der nou aal weer. Wie lopen bie t krougje langes. Den over gracht en bie kringloopwinkel veurbie. Doar kommen we heur veurvast wel tegen. En.. meschains het ze wel aargens n schoeltje vonden. Lopen wie dommit deur n dikke störm en laagt zai zuk de buuts oet. Kom op!’

Wie luipen route, dij ik veursteld haar en kwamen vanzulfs gain Joosje tegen. Mit schrik zagen we hou n ôlde kastaanje zien grootshaid verloor, kroakend onnersteboven ging en de haile gracht blokkeerde. In dizze takkebos, kon ik niks weerom vinden van de majesteit dij e altied west was hier op gracht.
n Haalf uur loater stonden we bie Joosje veur deur, ik keek noar t bredje bie bel. Joyce Partridge ston der schreven. Ik vreef mit vinger over letters. Dat was toch wel wat eelsk. Salomon haar n sleudel van veurdeur kregen laank leden en wie luiten onszulf binnen. Wie ruipen en reerden wat en kwamen tot t zulfde resultoat. t Was te stil. Joosje was vot.
In koamer greep Salomon zien mobiel en begon her en der wat te bellen. Ik keek in t rond en luusterde.
‘Niks verdomme,’ gromde Salomon.
‘Ho, ho, kammeroad. Doe bist van vrouger oet slim geleuveg. t Paast die nait om zukswat te zeggen. Dat kin ik beter doun. Verdomme, Joosje toch. Wie hebben wat mit die te stellen.’

Wie deden der n zetje t swiegen tou en luustern noar de zwoare störm. t Hoelde en jankte overaal. Weer ging der n boom ondersteboven. Dizze raais recht veur t hoes.
Salomon greep noa n zetje weer zien mobieltje en belde. Hai dee zien verhoal en sprak zien onrust oet. Op t leste prommelde hai allenneg mor van uhum en joa.
‘Plietsie dut veureerst niks. Ze is nait echt vot. Bie kinder gaait der vot n melding oet.
Nou nait. Ik mos mie over n uur of twij nog mor ais melden.’
‘Hm, Joosje zee altied dat ze ooit nog ais n keer vlaigen zol. Bie dit weer liekt mie dat nait gezond. Waist wel. Ze zee altied dat ze as patries, n standvogel was, mit dreumen. Ze zol vlaigen. Ze zol noar t zuden vlaigen. Ze wol noar Gibraltar. Ik hoop nait dat ze nou begonnen is mit dij dreum. Den het ze n male start.’
Salomon zee niks. Hai keek veur zuk oet en luip dou noar t dressoir. Hai bekeek de post en aander rommeltjes dij doar lagen.
‘Hm, hier hebben we ook niks aan. Wat mouten we nou nog ondernemen?’
Ik trok scholders op en wos niks te bedenken.
‘Wachten?’
Hai ging weer zitten.

‘Woarom wol ze noar t zuden? Woarom het ze t altied over Gibraltar?’, vruig ik.
Salomon ging verzitten en vreef over zien knijen.
‘Dat is nog wat oet oorlog.’
‘Ach ja, altied weer dij oorlog. Ik heb hom nait mitmoakt, mor t achtervolgd mie ook.’
Salomon keek mie aan. Ik huil me stil.
‘Heur bruier zat bie t verzet en kwam op n dag mit n Engelse piloot aan. Dij het n week laank bie heur op zolder zeten en is dou wegsmokkeld. In dij week is doar mit heur en mit dij Engelsman wat veurvalen.’
‘Laifde op t eerste gezicht. Coup de foudre, waist wel l’amour fou?’
‘Dat kinst wel zeggen. Ze was stoapelgek mit dij Edward. Ze hebben n week laank as beesten leefd. Dou is e op pad goan en noar Gibraltar brocht of in elk geval noar t zuden, vandoar aargens is e weerom goan noar Engeland.’
‘Hm. Verkeren veur n week. Sneu waark.’
‘Dat was zeker sneu waark, omreden dat ze hom noeit weer zain het. Ze is noa de oorlog nog joaren bezeg west, mor ze kon hom nait vinden. En dou wuir t pas echt n coup de foudre. Ze kon hom nait vergeten. Dus is ze altied allenneg bleven. Ze ging vlaigtuugtechniek studeren en wol zulfs nog piloot worden.’
‘Woarom het ze heur laiverd nait weer vonden?’
‘Dat is altied n roadsel bleven, meschains wol e wel nait vonden worden. Wat wait je der van.’
Der vuil n stilte. Boeten gierde t natuurgeweld in aal zien kracht. Ik ston op en begon wat te lopen deur koamer. Ales was Joosje in dizze koamer. Foto’s van vlaigtugen. Joosje poserend bie n vlaigtuug in n waarkkiel en grode lompe schounen. Boukenkaast ston vol mit vakliteratuur in Engels en Duuts. Middenmaank aal dat technisch geweld ston n vogelgids.
Op n plaank bovenaan stonden bouken over Gibraltar.
‘Ik haar noeit docht, dat je nog zoveul bouken biemekoar kriegen konden over Gibraltar.’
Salomon nikkopte.
‘Doar was ze bezeten van. Doar was Edward ook hìn brocht. Ze wol der altied noar tou, mor ze het t noeit doan. t Was n dreum, denk ik. En sums is dreumen van dingen schierder, den t in t echt doun. Ze wol vlaigen. Ze wol n vogel wezen.’

Der was meer den n uur verstreken. Wat zaten we hier te doun?
‘Nog n rondje bellen?’, vruig Salomon.
‘Woar noar tou?’
‘Loaten we aans eefkes deur t hoes lopen, meschains hebben we doar wat aan. Stel die veur dat ze aargens ligt!’
‘Is dat nait n beetje vrumd om bie n aander deur t hoes te swaarven?’
‘Wat doun we den? t Is toch gewoon femilie.’
Salomon ston op en luip noar keuken. Hai kwam weerom mit twij gloazen en n vlès draank. Zunder woord of wies schonk e twij beste gobbels in.
Ik keek noar de grode bellen mit draank.
‘As dat mag, den mag ik ook wel eefkes deur t hoes lopen.’
Salomon nam n slok en keek deur t glas. t Goudje fonkelde as gold.
‘En toch loop ik deur t hoes. Stel die veur dat ze boven dood op bèrre ligt. Dat ze mit kepodde kop in badkoamer ligt. Dat ze van keldertrap òfdonderd is.’
‘Volgens mie is ze nait toes. Mor dou dien best. We zain t wel.’
Hai schonk zuk nog aine in en leunde achterover in zien stoul. Hai dee zien ogen dicht.
Veurzichteg luip ik koamer oet en keek in keuken en biekeuken. Niks te zain. In biekeuken ontdekte ik n deur noar kelder. t Was nog ôlderwets. Trapke noar beneden. Mit breden aan muur mit etenswoar. n Deus mit kraanten, n kist mit eerappels.
Gain Joosje dij onder aan trap lag.
In gaang keek ik op WC. Dat was ook altied n schiere plek om dood te blieven zitten.
Der lag allenneg n tiedschrift op störtbak. Aviateur-nogwat.
Middenmaank gaang ging n braide trap omhoog. Ik zag n rode loper. t Was n stoateg hoes, dat hoes van Joosje.
Op overloop gloop ik gaauw om elke sloapkoamerdeur. Bie aine bleef ik wat stoan te kieken. In koamer ston n ronde toavel mit n damasten klaid. In t midden ston grode zulvern kandeloar mit widde keersen. Der was dekt veur twij personen. Borden, mit n haile riedel zulverbestek. Op n biezettoavel stonden vlèzzen wien. Gloazen, n rechaud en meer van dat soort zoaken. Der ston ook n ploatenspeulder mit n LP.
Vera Lynn. ‘We’ll meet again.’
Mor hou ik ook keek, gain Joosje. Ik dee wat beschoamd deur weer tou. Ik zag dat der n noam schreven was op deur in schiere krulletters. Ook al weer Joyce Patridge. Tou mor, docht ik. Aander koamers waren gewoon vermomd as sloapkoamers. In aine hing n vlaiger-uniförm van de RAF. t Berre was kant en kloar veur n gast. Ik dee deur weer tou. Grootste koamer was heur sloapkoamer. Aigenlieks niks bizunder. Grode kaast mit n groot ledikant. Twij stoultjes en n toaveltje. Gain spaigel. Ze was doar ook nait en ik dee deur ook weer tou. In t achterìnd van overloop was n deur noar t platje. Ik perbaaierde deur open te kriegen, mor t haile geval klemde zo aldernoast. Dij deur was veurvast aal in gain joaren open west. Doar kon ze nait wezen. Ik dee t licht op overloop oet en drukte mien kop tegen t kôlde glas aan. Niks te zain. Ik verbeeldde mie dat t boeten wat makkelker wuir. Ik dee t licht weer aan en luip noar trapopgaang noar zolder. t Was n deur mit behang derop en n grode holten knop. Ik stommelde noar boven en vuilde mie toch wat vrumd om in aandermans boudeltje rond te strunen. t Was den wel n soort van taande, mor toch. t Waaide hierboven. Ik huverde en keek rond. Over de holten vlouer luipen nog electriciteitsbuizen. Woar t lichtknopje zat was mie onduudelk. Ik stommelde wat rond middenmaank deuzen en kisten. Aan veurkaant van t hoes was n koamertje. Doar vond ik wel n knop. Ik draaide en draaide en in aine was der wat licht van n flaauw peertje. Ik zag n bedstee mit n stoapel dekens. Der ston n stoul oet achttienhonderdenwaitikwat. Aan n ieserden kapstokje hong n laange swaarde jurk mit flubbertjes. Der keken mie n poar fezanten aan mit grêle oogjes van glas. Laange steerten waren wat versleten en hier en doar knakt. Ze stonden der wat verloren bie op heur stukjes holt. Bie t lutje roamke ston nog n broene stainen pot mit doedhoamers en judaspenning. t Was ain groot stofnust mit mekoar.
Ik dee deur omzichteg dicht. Gain Joosje.
Meer was der nait. Ik keek rond en wol noar beneden lopen. Terug noar Salomon, dee berustend in stoul zitten zol. Of meschains nog wel n rondje aan t bellen was.
In aine zag ik op vlouer bie plint wat glinstern. t Was op n stee tussen twij sloapkoamerdeuren.
Der luip wotter achter t holtwaark vot. Ik ging op knijen en bekeek t plasje.
Ook nog lekkerij, docht ik. Hou slim zol t wezen. n Klaain dun stroompje vocht luip op overloop. Gedachtenloos wreef ik deur t vocht. Ik rook vot aan mien vingers. Draank!! Ik rook alcohol. Dit was gain wotter dit was aans wat. Ik ging weer stoan en rook nog n moal aan mien vingers en slikte aan wiesvinger. Dit was staarke draank. Whiskey leek t wel. Ik ruip om Salomon.
Hai stommelde trap op en keek mie verwonderd aan.
Ik wees hom t vocht op vlouer. Salomon bukte en begon te snoeven.
‘Dat is draank’, zee e. Ik nikkopte.
‘Woarom loopt der hier draank oet muur?’
Salomon begon op t holt te kloppen. Hoog en leeg. Links en rechts. Hai huil zien heufd schuuns bie muur en bleef kloppen. Dou begon e over t holtwaark te vrieven.
In aine haar e beet. Zien vingertoppen gleden aargens achter en dou kwam t haile cabaret noar veuren. t Was n deur. Hail schier moakt, hoast onzichtboar in gehail van overloop. Der rugelde wat omdeel. n Liters flès rolde over vlouer. t Leste beetje van inhold over vlouer druppend. Ik pakte fles op en keek omhoog in t donker gat. Salomon pakte t haile holten fertuut op en zedde t aargens tegen muur. Nou t licht der wat beter bie kon, zagen we n traptreden. Treden mit grode donkere vlekken. Doar was fles ondersteboven goan. Der kwam blaauw licht van boven. Der zoemde doar wat. t Leek wel of der n radio net noast de zender ston. Boeten hoelde de störm zien leste tumen.

Ik keek Salomon aan. Wat nou?
Wie waren Joosje kwiet en dat was slim genog. n Taande van hom en aargens ook nog n ôldtaande van mie. t Swaarde schoap van femilie. n Maal wief mit nukken en roare streken. Ze volgde altied heur aigen kop. Elk aargerde zuk dood aan heur en t was aaltied hoagel. Wie baaident konden wel mit heur.
Wie waren Joosje kwiet en wat nou.
‘Komt dat wel goud dat we hier deur t haile hoes strunen? Stel die veur dat ze hier komt binnenvalen en ze zugt ons bezeg. Zet wat mie betreft dat schot mor weer op stee. Salomon, dit komt nait goud.’
Salomon nikkopte wat en greep t grode schot. Hai tilde t gevoarte op en zedde t ook vot weer omdeel.
‘Wie binnen nou de haile oavend aal aan t knooien om heur te vinden. Dat is nog aal nait lukt. Ik wil waiten of ze doar boven is.’
Der knitterde boven wat in n radio en der wuiren codes opnuimt. Lima-Xray-Golf-Bravo. Golf-India-Bravo.
Ik kreeg aal meer weerzin. Dat was al begonnen dou ik boven dij aine eetkoamer binnenstapt was en dou ook nog in logeerkoamer west was.
‘Ik wait t nait. t Komt nait goud.’
Salomon stapte in aine de treden op en stak boven zien kop vlak boven vlouer oet.
‘Oh stik nou toch!!’
Dat was aal wat e zee. Ik stommelde achter hom aan omhoog. Ook ik stak mien kop zover omhoog, dat ik over vlouer gloepen kon. Salomon luip deur noar boven en ging plat op t gat zitten. Zo kreeg ik meer zicht. Haile zolder was blaauw schilderd mit hier en doar wat wit. t Leek n wolkenlucht. Op t körte muurtje keekst vanoet n vlaigtuug noar n baarg. t Was duudelk Gibraltar. De rots van Gibraltar. Wieder stonden op breden zenders, ontvangers, radio’s. t Zoezde en knipperde aalmoal. Onder t dak hongen dikke droaden met antennes. Overaal knipperden gruine en roije ledjes dat t n laive lust was. Weer klonk n stem. Weer kwamen de codes. Koptillefoon en microfoon lagen onbenut. In houk was n groot schaarm verbonden mit n computer.
‘Dit is n vluchtsimulator’, zee ik n beetje onneuzel.
‘Hè en dit binnen allemoal takkebozzen.’
Salomon nikkopte en drukte mit vout tegen t nust van takken en bloaren aan.
‘Ze het ook nog veurkeur’, zee e zacht.
Ik keek beter en zag dat t sikkom aalmoal takken waren van n berk. t Rook fris, t rook noar boetenlucht. Mor der hing ook n draanklucht.
Dit was n nust. n Nust van n vogel. n Haile grode vogel. Middenmaank ale takkerij, bloadjes, verdreugd gras en zukswat, lag ze in daipe rust. Joosje Patreis. Boeten westen, dat was ain ding dat zeker was.
Salomon wees mit punt van schoun noar de lege flezzen. Ze haar nog n fles ‘Famous Grouse’ onder aarm. Twij leeg, ain onder aan trap en nog ain onder aarm. Joosje Patreis was nait allenneg n standvogel, zo as ze altied zee. Nee, ze was ook nog n draanksteern.
Wie keken mekoar aan. Salomon perbaaierde t n keer. Veurzichteg gaf e grode vogel in t nust n drukkertje tegen scholder. Ze smakte wat en kreunde tevreden. Ze was kilometers vot. Veurvast onderwegens noar Gibraltar.
Salomon dee n stap achteroet en ging trap weer omdeel. Ik volgde swiegend.
Wie verdwenen zunder woord of wies weer oet n wereld woar wie gain zoaken hadden.
Salomon zedde t schot weer op stee. Ik heurde t klikken van magneten.
‘Kom’, zee e. Ik ston op overloop en keek noar deuren. Elke deur haar zien aigen verhoal.
‘Joosje is vot’, zee Salomon Vrijdag. Ik nikkopte.
‘Eh, wie holden heur mor wat in de goaten en zeggen wieder niks.’
Wat mos je der wieder ook nog van zeggen. Niks!
‘Joa man, Joosje is vot!!