Moje Lögens

Wat daar achter schuulde, weet ik neet mehr, man as en Knevel van söven Jahr harr ik ’t tomaal van een Dag up d’ anner in d’ Luur, dat wi Kinner meesttieds Lögens to hören kregen, wenn de Groten uns wat vertellden. Dat wassen moje Lögens, man moje Lögens bünd ok nix anners as Lögens! Un so kwamm dat, dat mien Vader dat togaff, mi wat to vertellen: Ik lüsterde wall heel fründelk, man gaff d’r nix up. De Wantrauigheid moot mi wall in d’ Gesicht stahn hebben. Un so kreeg ik ok geen Loopje of Dööntje mehr van hum to hören. Man ik was d’r ok neet verdretelk over, umdat he ok neet so ‘n smakelken Proter was. Wo faak is he d’r sülvst bi in d’ Slaap raakt, wenn he de olle Tieden van de eerste Oorlog bi d’ Kopp harr, as de Wulfen in Russland achter hum an satten, so as he see, un so bün ik d’r ok nooit achter komen, wat daar nu mit hum geböhrt was.

In de Jahren d’r vör, wenn de Karsttied anbrook, was alltied Leven in mien Vader komen, wenn’t d’r um gung, dat sien Jung, so lang as he d’r noch an glöven wull, en bietje van disse wunnerlike Tied hebben sull. Daar muss ok neet vööl vertellt, man ehrder wat doon worden. An d’ Vöravend van Sünnerklaas was Vader alltied mit mi in d’ Schüür un in d’ Tuun na d’ Röbendobb gahn, hett mit sien Hand up de Früchten wesen, de dat Peerd van Sünnerklaas wall mundjen kunnen, un ik namm ’t all mit, gaff d’r noch ’n Knuust Swartbrood bi un leggde dat all up ’n groten Teller up d’ Kökenfensterbank. ’s Mörgens is ’t alltied all weg west un daar hebben denn elke Jahr een Rieder up Peerd, twee Klaaskeerls un en groten Teller mit Zuckergood stahn. Un ik bün alltied blied as’n Klüütje west, umdat ik neet in Twiefel was over Sünnerklaas un dat hele Weeswark.

Man nu, mit mien söven Jahr, was dat anners: In ’t verleden Jahr was mi dat al in d’ Oog stoken, dat ik de Kookjes up de Teller al bi Backer Ukena up d’ Töönbank sehn harr. Man ik hebb mi dat neet ansehn laten, dat ik d’r Arg van kregen harr, dat neet alleen de Kookjes man ok all dat anner lecker Goodje van Backer Ukena kwammen un neet van Sünnerklaas. In dat Jahr, an de Vöravend van Sünnerklaas, hebb ik nu vörsichtig mien Inwendsels ückert, so as mien Ollen dat nu mit leverlaa al wennt wassen. As ik see, dat mi dat speet, man dat Weeswark um de Sünnerklaas was ok nix anners as een Stück Lögens, keek mien Vader mi stillswiegens un, ik meen, ok en bietje sluupsteerts an un see denn uplest: „Ja, wenn du dat meenst…“. Un daar was d’ Proot mit ut an de Avend. Ik sluurde denn, as gewohn, stillkens noch wat Gröönkohlbladen, ’n Runkelrööv un ’n Swartbroodknuust na de Kökenfensterbank un gung up Bedd.

Anner Mörgen funn ik ’t denn all, wat ik verwachten kunn: Een Rieder up Peerd, twee Klaaskeerls un en groten Teller mit Zuckergood. Umdat en bietje Sneei fallen was, keek ik neeisgierig to d’ Fenster ut un sach upmaal wat in d’ Sneei – un dat wassen Footsporen van en Peerd bit an d’ Fenster un torügg na d’ Straat. Nee, so wat! Ik moot wall Nöös un Beck openreten hebben, leep gau na mien Ollen, funn mien Vader in sien Smederee un vertellde hum mit brannerge Kinnerstemm, wat ik sehn harr. Bi dat Gedrüüs in sien Winkel dee he so, as wenn he mi neet verstahn kunn, un as he mi denn ’n Teken gaff, dat he verstahn harr, was he man blot an’t Schüddkoppen. Man ik wull hum wiesen, wat ik sehn harr, un was an ’t Trüggeln, dat he man mitkwamm. Uplest wull he dat „Spillwark Man nu, mit mien söven Jahr, was dat anners: In ’t verleden Jahr was mi dat al in d’ Oog stoken, dat ik de Kookjes up de Teller al bi Backer Ukena up d’ Töönbank sehn harr. Man ik hebb mi dat neet ansehn laten, dat ik d’r Arg van kregen harr, dat neet alleen de Kookjes man ok all dat anner lecker Goodje van Backer Ukena kwammen un neet van Sünnerklaas. In dat Jahr, an de Vöravend van Sünnerklaas, hebb ik nu vörsichtig mien Inwendsels ückert, so as mien Ollen dat nu mit leverlaa al wennt wassen. As ik see, dat mi dat speet, man dat Weeswark um de Sünnerklaas was ok nix anners as een Stück Lögens, keek mien Vader mi stillswiegens un, ik meen, ok en bietje sluupsteerts an un see denn uplest: „Ja, wenn du dat meenst…“. Un daar was d’ Proot mit ut an de Avend. Ik sluurde denn, as gewohn, stillkens noch wat Gröönkohlbladen, ’n Runkelrööv un ’n Swartbroodknuust na de Kökenfensterbank un gung up Bedd.

Anner Mörgen funn ik ’t denn all, wat ik verwachten kunn: Een Rieder up Peerd, twee Klaaskeerls un en groten Teller mit Zuckergood. Umdat en bietje Sneei fallen was, keek ik neeisgierig to d’ Fenster ut un sach upmaal wat in d’ Sneei – un dat wassen Footsporen van en Peerd bit an d’ Fenster un torügg na d’ Straat. Nee, so wat! Ik moot wall Nöös un Beck openreten hebben, leep gau na mien Ollen, funn mien Vader in sien Smederee un vertellde hum mit brannerge Kinnerstemm, wat ik sehn harr. Bi dat Gedrüüs in sien Winkel dee he so, as wenn he mi neet verstahn kunn, un as he mi denn ’n Teken gaff, dat he verstahn harr, was he man blot an’t Schüddkoppen. Man ik wull hum wiesen, wat ik sehn harr, un was an ’t Trüggeln, dat he man mitkwamm. Uplest wull he dat „Spillwark begrootsnuten”, as he see, stook sük sien Piep in d’ Brand, namm mi begrootsnuten”, as he see, stook sük sien Piep in d’ Brand, namm mi bi d’ Hand un gung mit mi na d’ Köken un na buten, bekeek sük de Sporen in d’ Sneei, man see nix. As ik hum denn, heel un dall van d’ Padd of, nochmaal vertellde, dat de Sünnerklaas doch wall daar west was up sien Peerd, heel van d’ Straat na uns Kökenfenster un torügg na d’Straat, soog he an sien Döffke un see: „Ja, denn is dat ja wall so…“. Un daar was d’ Proot weer mit ut na sien Menen. Ik harr d’r noch ’n bietje wat mit to fechten, man uplest hebb ik tominnsten noch ’n Jahr of twee stiev un fast an Sünnerklaas glöövt un an all dat anner Wunnerwark van de Karsttied.

In d’ Loop van de Jahren daarna hett Moder mi verklaart, wo dat „Mirakel“ tostanne komen is: Vader stunn alltied vör Dag un Dau up, sach an de Mörgen van Sünnerklaas, dat d’r Sneei lagg, haalde sien Klumpen un bunn d’r mit ’n Endje Wier een Paar Peeriesders unner. As Smiddbaas harr he d’r genoog van herum liggen. Un mit süks klunterg Foottüüg is he denn, vördat ik wacker wurr, van d’ Straat bit na d’ Kökenfenster und torügg lopen, un dat tweemaal, umdat ja en Peerd veer, un neet blot twee Benen hett. För mi was dat, as ik al vööl oller was, mooi to weten, dat hum d’r so vööl um to doon was, sien Jung noch ’ n Settje in sien Kinnerland to laten, lang vördat he de Stapp doon muss in de nöchtern Wereld van de Groten.

Woordenliest:

Schulen – schoelgoan
in d’ Luur hebben – wantraauwen
togeven – tougeven
d’r nix up geven – ongeleuf
wantrauigheid – wantraauweg
Loopje – verhoal, vertelzel
Dööntje – mopke
Geböhren – gebeuren, veurvalen
Karsttied – karsttied, midwintersdoagen
Sünnerklaas – sunnerkloas
Schüür – schuur
Tuun – toen
Röbendobb – baitenbult
Mundjen – luzzen
Weeswark – gedou
arg – arg ien hebben
Inwendsels – gedachten, twievel
Ückern – utern
mit leverlaa – van laiverlee, onderhand
spieten muiten, begroten
sluupsteerts – beschoamd
Beck – mond, bek
Smederee – smidderij
Gedrüüs – lewaai
Winkel – waarkploats
Schüddkoppen – schudkoppen
Trüggeln – drenzeln, draanzen
Spillwark – zoak, aangelegenhaid
Begrootsnuten – opnemen, bekieken
heel un dall – haildaal
van d’ Padd of – overstuur
Döffke – piep, smeugel
Verklaren – oetleggen
vör Dag un Dau – veur dag en daauw
Klumpen – klompen
Wier – droad
Peeriesders – peeriezer
Smiddbaas – smid
klunterg – lomp
wacker – wakker
een Settje – n zetje
Wereld – wereld