Uut Jipsenboertangerweg stekt pad schuins t laand in. t Lopt lieke, geliek an plougpetroon in akkerlaand an baaide kaanden. Noar huuske in verte, midden in open laand. t Staait er hailndaal allenneg, boom der bie en dat is t.
In dat huuske woont Tim. Al zain haile levent. Eerst bie zain opa. En van zain opa leerde Tim aal over alchemie. Dij oerolde waitenschop van vergruzen, smelten, koken, verdaampen en weerom stollen loaten. Telkens vannijs om al onraainhaid uut stof vot te kriegen. Stof altied zuverder te moaken en in t end alderzuverste stof overholden: gold of, zoas lu dat nuimen, stain der waaizen.
Tim het al alchemiebouken van zain opa lezen. Steeds weer nannijs. Zain pabbe wordt flaauw der van. “Tim, boek toe” zegt dij. Dat is Nederlands veur “Tim, bouk tou.” Hai vindt dat zain zeun te laang en te dikmoals zit lezen. Mor noe is Tim allenneg in huuske. Hai is vervuld van alchemie en wiedt zok hailemoal an zain leventswaark. Mit bouken, zain glazen kolf en zain haite holtskoolvuur loat hai de vaaier elementen van Aristoteles op ainander inwaarken: locht, eerde, wodder en vuur. Krek zo laange totdat hai stain der waaizen beriekt het.
Dat gaait nait zunder slag of stoot. As hai te snel is mit opwaarmen ontplovt er wat. Tim holdt doar lok in zain hand an over. Goud genezen, mor t blieft n lok. Hai ken der deurhin kieken. Veurzichteg vergruzend, verhettend, kokend, smeltend, verdaampend en stollend lokt t hom n elastiese widde klaai te moaken. Doarmet smeert hai lok in zain hand tou. t Zit goud en t wordt zain zulfmoakte prothese.
Alchemie is meer as allenneg schaaikunde. E waarkt nait enkeld mit stovven mor ok an die zulf. t Is n leventsfilesefie. Tim zuvert stof mor ok homzulf. Mit lutje stapkes komt hai telkens beetje dichter bie abselute waaishaid. En hai maarkt ok dat hai verder komt. As hai weer es naacht deurwaarkt bie zain gluiende kolf vuilt hai wat kriebeln an zain vouten. Hai kiekt: t wimmelt van slaangen op vlouer om hom hin. Dij binnen vrundelk, krinkeln zacht om zain enkels. En hai zörgt nait op heur te trappen. Bliekboar binnen dij aargens op of kommen. Geur, daamp uut glaazen kolf? Zain tounommene leventswaaishaid? Hai wait t nait mor is blied mit heur gezelschop.
Eén zol zeggen dat gainain last het van Tim. In zain huuske midden in akkerlaand gaait hai zain gaang en steurt nums. Doch proaten anwonenden van Jipsenboertangerweg en Kopstukken. Dij vinden hom vremd. Dij vinden t vremd dat licht haile naacht an blieft. Rookslier uut zain schösstain. Van homzulf proat Tim nait zoveul. Dij vinden hom roar. Wat dout hai apmoal in dat huuske?
Hotsebotsend komt ain daag plietsieauto anrieden over pad. Twij agenten kloppen op deure, schienen mit zaklaampen noar binnen. Dij hebben melden ontvangen, maggen zie geliek binnen kieken? Tim loat heur aal zain. Hai wol uutstokken over wat hai dut mor dij luustern nait. Dij binnen meer intresaaierd in checklist op heur laptop. Dij mouten vaaststellen of items in checklist heer ter ploats anwezeg binnen. As dij vief of meer items anvinken kennen is sproake van drugslaberetorium. Mor wat Tim stoan het komt nait veur in heur checklist. Agenten kommen der nait uut en goan mor weer vot.
Aandre deurwaarkte naacht hoalen zaachte geluudjes as van ruzzelnd pampier Tim uut zain konzentroatsie. t Binnen twij lutje vlaigende droakjes, formoat fleddermoes. Dij darteln om gluiende kolf mit smoltene stof hìn. Tim begriept wol woarom dij droakjes zo klaain binnen. Tegenworreg geleuven minsen nait meer in droaken. Dij kennen dus ok nait meer uutgruien tou reuzen munsters dij zie vrouger waren, in olde verhoalen. Dizze droakjes binnen laif, doun gain kwoad. Tot an veumirreg bieven zie om kolf hin dwirreln.
In eerste lucht stap hai noar buten. Tot zain verboazen stoan alderwegens om huuske rozenstroeken mit dikke trözzen bluiende rode rozen. Hai het stroeken doar nait hìn zet. In naacht binnen dij van heurzulf omhoog schoten uut grond. Woarom wait hai nait, mor t zel ok wol weer te moaken hebben mit zain alchemie. Onder tied dat hai staait te kieken boegt boom zok en legt vrundschoplek zain tak om scholders van Tim.
Op gemaindehuus in Zèlng binnen lu der nog nait klaor met. Dij roare autist in dat ainboare huuske. Gain drugslaberetorium dus. Mor wat dut hai den wol? Ambtshalve vroagen dij zain wodderverbruuk op. Zain gas en elektrezeteitsverbruuk. Dat is apmoal modoal veur ainpersoons huusholden. Getal ledegens van zain grieze en gruine container lopen dij noa. Ok niks biezunders. Niks woarop dij hom pakken kennen.
Tim is zok nait bewust van aineg kwoad. Mit glinneghaid van holtskoolvuur tuurt hai in zain kolf. Hai het stof smolten. Dij kookt en moakt stroberge bellen. An labbe spatten dij uut ainander, daamp stregt omhoog locht in. Goud zo, weer n stokje verder veredeld. Loat aal dij onraainhaid der mor uut daampen.
Bie laange noa is hai nog nait an alderzuverste stof kommen. Hai het goud ommaans, waarkt haile naacht deur. Buten wordt t langzoam licht. Hai heurt verongeliekt roupen, zugt twij paauwen maank rozenstroeken rondstappen. Schuddelnd bringen dij heur steertveren omhoog tou schiere waaiers mit paauwenogen. Gain idee woar dij weg kommen, hai het dij nait heer tou hoald. t Liekt wol of dij hom ponteneur bewiezen kommen mit dij waaiers.
Poar doagen loater zain anwonenden van Jipsenboertangerweg en Kopstukken hou t huuske van Tim hailndaal verzoept in veumirregdook. Aal dompeghaid strult doarhìn en verdikt zok rondom huuske tot ondeurzichtege dook tou. Onverkloarboar, verder is locht alderwegens helder.
Op gemaindehuus vinden lu dat t genog is. Riege auto’s gaait op weg. Hotsebotsend over pad noar t huuske. Börgmester veurop, den plietsie en in t end bestelbus mit manlu in widde pakken. Van börgmester kriegt Tim te heuren dat zain oaventuren nait laanger as hobbymoateg anmerkt worden. In grootte en uutwaarken worden dij inkomsteg as bedriefsaktevetaait beschaauwd. Dij binnen illegoal: is vergunnen veur neudeg en Tim het gain vergunnen. Buten dat geven zain oaventuren rouer of bie omwonenden.
En ok het hai nait onderzuikt of uut zain oaventuren stikstof vrai komt. Dij onderzuik is moutwaark. Hai mout uutzuiken hou veul van dij stikstof omdeel sloat in kwetsboar Natura 2000 gebied de Liefstinghsbrouk poar kilometers verderop. Deur dook zugt Tim nait zoveul, mor dit is wat hai börgmester zeggen heurt.
Uut aandre geluden moakt hai op dat plietsie dingzeg is rood wit lint te sporreln om zain aarf hin. En dat manlu in widde pakken mit heur onderzuik angoan binnen. Dat doun dij vloekend en belkend, want zie trappen op slangen en dij bieten weerom. Sisternd goan slangen achter heur an. Spezioale reptielenvanger wordt optrommeld om slangen vot te hoalen. Aine van widde pakken het boele op zain heufd: hai is tegen tak van boom an lopen. Hai zol volholden dat dij tak zok noar hom tou reugte, mor gainain geleuft hom.
Den loaten twij lutje vlaigende droakjes zok gelden. Zo klaain as dij binnen klaasuwen dij zok vaast an widde pakken en zie spijen zulfs lutje stekvlam vuur. Mit heur ofmuitende bewegens roaken manlu verstrikt in rozenstroeken. Dorens repen scheuren in widde pakken en moaken bloudege schraamen.
Tim begriept er niks van. Wat het hai noe onmis doan? Hai was krek zo goud dingzeg. Zain kolf mit gluiende stof wordt instopt en metnomen. Olde bouken van zain opa goan in deuze en verdwienen in bestelbus. Aal wordt hom oftjoend. Zain haile leventsvervullen nemen dij mit.
En den kommen twij vrundelke doames van Welzijn Westerwolle. Dij perbaaiern hom gerust te stellen, zeggen telkens mor dat t goud komt. Hai geleuft doar niks van, t komt juust nait goud. Mor dij nemen hom met. As hai bie doames in auto stapt schraiwen twij paauwen haartverroppend. Luud en dudelk loaten dij heuren dat ok zie mainen dat t nait goud komt.
Doames bringen hom noar Troapel, koamertje in Tuntlerhuus. Doar mag hai inkomsteg wonen. Der is daagbesteden woar hai knuustern mag mit pampier en makramee. Gain alchemie, want vuur is streng verboden en alderwegens hangen rookmelders. Wis komt t nait goud.
Tim wordt triesterg. Hai proatte al nooit zoveul, mor noe zegt hai niks meer. Mit strevege moaltieden in tehuus kriegt hai overwicht. Verder hìn is aal rondom hom laankwieleg. Hai kiekt tillevisie van olden tot kolden zunder dat tot hom deurdringt woar pergramma over gaait. Hai vult stoapels kruuswoordpuzzels en sudokus in. t Moakt hom nait uut, t intreseert hom nait.
Mor hai het nog n idee. Elke daag om tien uur is hai in bibelteek an Meulnplein. Tou slutenstied leest hai doar al wat hai vinden ken over alchemie. Veul bouken hebben dij doar nait over. Bouken van zain opa al hailemoal nait. En tegen slutenstied is t asof hai zain pabbe heurt: “Tim, boek toe.” En den gaait hai mor weer weerom noar zain koamer.
Kon hai mor verder zuiken noar zuverste stof, noar stain der waaizen. Hai was zo goud dingzeg soam mit al dij wondere wezens. Lu hebben hom aal oftjoemd. As hai noe es vuurwaarkbom moakt en dij tegen gemaindehuus an ontplovven loat? Mor nee, dat wil k nait. k Wil gain vergelden, doar bin k te waais veur. t Was zo schier. En wat heb k noe veur levent?
In huuske midden in akkerlaand, bie Jipsenboertangerweg, woont noe n aander. Dij is dingzeg t hotsebotsende pad op te klandern. Der staait n verkeersbred ‘waark in uutvouern’. Mit mantje dat schobbe in baarg eerde stekt.
[De redaksie het links en rechts n lut beetje veraanderd zodat de lezer niet ien de toes komt, mor juust geniet van dit verhoal]